TƯ VẤN LẮP ĐẶT - VẬN HÀNHNgày: 22-01-2026 bởi: Linh Vũ

Vai trò của van hằng nhiệt trong hệ thống làm mát

"Van hằng nhiệt chỉ dùng cho xứ lạnh, ở Việt Nam khí hậu nóng thì không nên sử dụng” là một quan điểm được tranh luận rất nhiều trong cộng đồng lái máy và chủ máy xúc. Tuy nhiên, dựa trên kinh nghiệm thực tế trong ngành và trao đổi với nhiều kỹ thuật viên máy công trình, có thể khẳng định rằng: việc tháo van hằng nhiệt không những không giúp máy mát hơn mà còn gây ra nhiều hệ quả nghiêm trọng về lâu dài.

1. Vai trò thực sự của van hằng nhiệt trong hệ thống làm mát

Van hằng nhiệt là một chi tiết nhỏ nhưng giữ vai trò then chốt trong hệ thống làm mát của động cơ máy xúc. Có thể ví van hằng nhiệt như một “van điều tiết tự động”, kiểm soát dòng nước làm mát giữa động cơ và két nước.

Nhiệm vụ chính của van hằng nhiệt là duy trì động cơ làm việc trong dải nhiệt độ tối ưu, thường khoảng 80–90°C đối với động cơ diesel máy xúc. Đây là mức nhiệt lý tưởng để động cơ đạt hiệu suất cao nhất, tiết kiệm nhiên liệu và hạn chế mài mòn.

2. Nguyên lý hoạt động của van hằng nhiệt

Van hằng nhiệt hoạt động theo hai trạng thái:

Khi động cơ còn nguội: Van đóng, không cho nước làm mát lưu thông ra két tản nhiệt. Nước chỉ tuần hoàn trong thân máy giúp động cơ nhanh chóng đạt nhiệt độ làm việc tiêu chuẩn
Khi động cơ đạt nhiệt độ làm việc: Van tự động mở, nước nóng được dẫn ra két nước để làm mát rồi quay trở lại động cơ, giữ nhiệt độ ổn định, ngăn tình trạng quá nhiệt. Cơ chế này giúp động cơ không bị quá nguội khi khởi động và không bị quá nóng khi làm việc nặng.

3. Vì sao tháo van hằng nhiệt lại gây hại cho máy xúc?

a. Động cơ khó đạt nhiệt độ tối ưu

Khi không có van hằng nhiệt, nước làm mát luôn lưu thông tự do qua két nước. Điều này khiến động cơ mất rất nhiều thời gian để nóng lên, thậm chí trong nhiều điều kiện làm việc, máy gần như luôn vận hành ở trạng thái chưa đạt nhiệt độ tiêu chuẩn.

Hệ quả trực tiếp là hiệu suất động cơ giảm và mức tiêu hao nhiên liệu tăng lên rõ rệt.

b. Động cơ diesel hoạt động kém khi quá nguội

Động cơ diesel chỉ đạt hiệu quả cao khi đủ nóng. Khi nhiệt độ buồng đốt thấp: Nhiên liệu không cháy hết, sinh muội than, khói đen. Máy yếu, lì, phản ứng ga chậm. Tình trạng này không chỉ làm máy “không bốc” mà còn gây bẩn kim phun, buồng đốt và giảm tuổi thọ động cơ.

c. Ảnh hưởng tiêu cực đến dầu bôi trơn

Dầu nhớt được thiết kế để hoạt động tối ưu trong một dải nhiệt độ nhất định. Khi động cơ không đủ nóng: Dầu trở nên đặc hơn, khả năng bôi trơn giảm, bơm dầu phải làm việc nặng hơn

Về lâu dài, điều này có thể dẫn đến mài mòn bạc, hư hại bơm nhớt và các chi tiết chuyển động bên trong động cơ.

d. Nhiệt độ động cơ mất ổn định, dễ gây sốc nhiệt

Khi van hằng nhiệt bị tháo bỏ, dòng nước làm mát không còn được kiểm soát. Trong các tình huống: Máy đang làm tải nặng rồi dừng đột ngột, máy đang nghỉ chuyển sang làm việc cường độ cao. Nhiệt độ nước làm mát sẽ thay đổi thất thường, không được giữ ổn định. Về lâu dài, sự thay đổi nhiệt độ đột ngột này có thể gây sốc nhiệt, dẫn đến nứt, cong vênh hoặc biến dạng các chi tiết trong động cơ.

4. Kết luận

Van hằng nhiệt không phải là chi tiết chỉ dành cho xứ lạnh. Trái lại, đây là bộ phận được thiết kế để giữ nhiệt độ động cơ luôn ổn định, bất kể điều kiện môi trường nóng hay lạnh. Việc tháo bỏ van hằng nhiệt có thể mang lại cảm giác “mát máy” trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài sẽ làm giảm hiệu suất, tăng tiêu hao nhiên liệu và rút ngắn tuổi thọ động cơ máy xúc.Sử dụng van hằng nhiệt đúng tiêu chuẩn và đúng chủng loại theo khuyến cáo của nhà sản xuất vẫn là giải pháp tối ưu để bảo vệ động cơ và đảm bảo máy hoạt động bền bỉ, ổn định. Quý khách cần tư vấn về phụ tùng, vui lòng liên hệ hotline 1900 4520 để được hỗ trợ